السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

7

تفسير الميزان ( فارسي )

براى اين تخصيص نيست ، و اگر نزاع كنندگان در باره غنيمت جنگ بدر هم نزاع داشته‌اند قطعا براى اين نبوده كه خصوص جنگ بدر دخالتى داشته ، بلكه براى اين بوده كه بطور كلى حكم اموالى را كه مسلمين در جهادهاى خود از دشمنان دين به دست مىآورند بپرسند ، و اين بسيار روشن است . و اگر مورد آيه اختصاص به غنيمت جنگى دارد موجب نمىشود كه حكم وارد در آن را هم مختص به موردش كنيم ، چون ( همه مىدانيم ) كه مورد مخصص نيست ، پس اطلاق آيه نسبت به هر درآمدى كه آن را انفال بگويند محفوظ است ، نه تنها اختصاص به جنگ بدر ندارد بلكه اختصاص به غنائم جنگى نيز نداشته و همه درآمدهاى موسوم به نفل را شامل مىشود ، براى اينكه مىفرمايد انفال همه اش مال خدا و رسول او است و احدى از مؤمنين در آن سهم ندارد چه غنيمت جنگى باشد و چه فيء . و اما جمله * ( « قُلِ الأَنْفالُ لِلَّه وَالرَّسُولِ » ) * از ظاهر اين جمله و همچنين از ظاهر موعظه اى كه بعد از اين جمله كرده و ايشان را به ايمان به خدا واداشته استفاده مىشود كه خداى تعالى اختلاف ايشان را تنها با همين كه ملكيت انفال را مخصوص خود و رسولش كرده و از دست ايشان گرفته بر طرف ساخته است ، و لازمه اين ظهور اين است كه نزاع اين دو طايفه در اين بوده كه آن طايفه انفال و يا مقدارى از آن را مخصوص خود مىدانستند ، و اين طايفه منكر آن بوده‌اند ، و خداوند سبحان با سلب ملكيت از هر دو طايفه و اختصاص دادن آن به خود و پيغمبر گرامى خود نزاع ايشان را حل و فصل نموده ، و علاوه ، موعظه مىكند به اينكه از اين مشاجره و نزاع دست بردارند . و اما اينكه بعضى گفته‌اند « به دليل اجماع سربازان جنگى هر غنيمتى را كه در جنگ به دست بياورند خودشان مالك مىشوند » مطلبى است كه بايد در فقه بررسى شود ، و مربوط به فن تفسير نيست . و كوتاه سخن ، نزاعشان در انفال كاشف از اين است كه قبلا سابقه اين را كه غنيمت از خود ايشان باشد و يا سابقه ديگرى نظير اين را داشته‌اند ، چيزى كه هست اين سابقه ، حكم مجملى داشته كه باعث اختلاف ايشان شده ، و هر طايفه اى آن را به نفع خود تفسير مىكرده ، و آيات كريمه قرآن اين برداشت ما را تاييد مىكند . توضيح اينكه ، ارتباط آيات در اين سوره و تصريح به داستان بدر كشف مىكند از اينكه اين سوره تماميش مربوط به جنگ بدر و كمى پس از آن نازل شده ، حتى ابن عباس هم بطورى كه از وى نقل شده اين سوره را « سوره بدر » ناميده ، و آياتى هم از اين سوره كه متعرض مساله